HIV (Human Immunodeficiency Virus) ئایدز ڤایرۆسێکە کە تێکدەداتە ناو سیستەمی پەرەستنی جەستە و بە هەموو تواناکانی لاشەدا دەستیان دەبڕێت. ئەم ڤایرۆسە بە پیت بە پیت پۆلی پەرەستنی جەستە (CD4) دەکۆڵێت، و ئەگەر چارەسەری نەکرا، دەتوانێت بگاتە قۆناغی AIDS ـە، یعنی نەخۆشیی ناڕاستەوخۆی پەرەستنی جەستە.
چۆن دەنێرێت؟
HIV لە ڕێگای:
- خوێن
- ڕێوەکانی جەنسی
- شیرەی پستان
- و وشکبوونی چەقی پێکهاتوو
دەتوانێت بگوازرێتەوە.
بە دەستی پێکهێنان، ماچ، یان هاوەڵی کردن ناگوازرێتەوە.
نیشانەکان
لە قۆناغی سەرەتایی نیشانەکان وەک:
- تێکچوونی هەست
- تێکچوونی تەمەن و بڕینی وزە
- گەرمبوون و سەرما
- دردی سەر
- پەستانسۆزی و گەشەپێدانەوەی گرتنەوەکان
لە قۆناغی پێشکەوتوو دا جەستە توانای خۆپاراستنی لە ڤایرۆس و باکتریای سادە دەدروست.
چارەسەری
ئایدز چارەسەری تاکی نییە، بەڵام تووشبوونی HIV دەتوانرێت بە دواهای antiretroviral therapy (ART) بپارێزرێت. ئەم دواوانە ڤایرۆسە کەمدهکەنەوە و مانگرتنی جەستە بەباشی زیاد دەکەن.
چاودێری و زانیاری پزیشکی لەگەڵ دوکتۆرانی شارەزای نەشتەرگەری یان دکتۆرانی شارەزای سیستەمی پەرەستنی جەستە گرنگە.
پێشگیری
- بەکاربردنی کۆندۆم
- دزینەوەی نایاب لە خوێن و ئامراز
- تووشبووانی پیاوانی ART
- تاقیکردنەوەی هەڵسەنگاندنی HIV
ظروف کافه و ست بار سرد؛ تجهیزات ضروری برای سرو حرفهای نوشیدنیها